Nội dung chính
An ninh hàng hải eo biển Hormuz đang trở thành tâm điểm xung đột khi Iran chính thức cáo buộc Mỹ và đồng minh là tác nhân chính gây ra những bất ổn nghiêm trọng tại khu vực.
Trong một phiên thảo luận mở cấp cao tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc ngày 27/4 vừa qua, Đại sứ kiêm Đại diện thường trực của Iran, ông Amir Saeed Iravani, đã đưa ra những tuyên bố đanh thép về tình trạng an ninh đường thủy. Theo ông Iravani, mọi sự gián đoạn, cản trở hay can thiệp vào hoạt động vận tải biển tại Vịnh Ba Tư, Biển Oman và đặc biệt là eo biển Hormuz đều có nguồn gốc từ các hoạt động quân sự của Washington và các đối tác.
Sự “quân sự hóa” và những rủi ro đối với tự do hàng hải
Đại diện Iran nhấn mạnh rằng việc Mỹ triển khai các biện pháp quân sự quy mô lớn đã biến một tuyến hàng hải chiến lược thành khu vực “quân sự hóa”. Điều này không chỉ đẩy khu vực vào trạng thái căng thẳng cực độ mà còn trực tiếp đe dọa đến nguyên tắc tự do hàng hải quốc tế.
Theo phân tích từ phía Iran, các hành động cụ thể như phong tỏa hải quân, bắt giữ tàu thương mại và giam giữ thủy thủ đoàn là những minh chứng rõ nét cho việc vi phạm luật pháp quốc tế. Những động thái này bị xem là công cụ để gây sức ép, thay vì bảo vệ an ninh chung.
Lập luận của Iran về quyền quốc gia ven biển
Để phản bác các cáo buộc ngược lại, ông Iravani khẳng định Cộng hòa Hồi giáo Iran luôn thượng tôn quyền tự do hàng hải. Với tư cách là một quốc gia ven biển có lãnh hải bao trùm eo biển Hormuz, Iran cho rằng họ đã hoàn thành xuất sắc nghĩa vụ đảm bảo lưu thông thông suốt cho vận tải biển quốc tế trong nhiều thập kỷ.
Ông Iravani lập luận rằng các biện pháp mà Iran triển khai hiện nay là “thiết thực, cần thiết và hợp pháp”, tuân thủ nghiêm ngặt luật pháp quốc tế nhằm:
- Đối phó với các mối đe dọa an ninh mới phát sinh trong khu vực.
- Ngăn chặn việc lạm dụng tuyến đường thủy quan trọng cho các mục đích quân sự phi pháp.
- Thiết lập sự cân bằng giữa nhu cầu an ninh quốc gia và an toàn cho tàu thuyền quốc tế.
Góc nhìn địa chính trị: Không chỉ là tranh chấp hàng hải
Nhìn sâu hơn vào bản chất sự việc, các chuyên gia địa chính trị nhận định rằng những cáo buộc của Tehran không đơn thuần là vấn đề an ninh đường thủy. Đây là một phần trong chiến lược đối phó với các lệnh trừng phạt ngoài lãnh thổ mà Mỹ áp đặt lên Iran.
Tehran tin rằng hoạt động hải quân của Washington thực chất là một chiến dịch kinh tế nhằm làm gián đoạn xuất khẩu dầu mỏ – huyết mạch kinh tế của Iran. Việc viện dẫn Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) trong bài phát biểu cho thấy Iran đang cố gắng xây dựng một khung pháp lý vững chắc để khẳng định chủ quyền và quyền lợi hợp pháp của mình trước cộng đồng quốc tế.
Lời kết và nhận định chuyên gia
Sự ổn định tại eo biển Hormuz không thể đạt được nếu các bên tiếp tục chạy đua vũ trang và sử dụng các biện pháp cưỡng chế. Giải pháp bền vững nhất chỉ có thể đến từ việc chấm dứt các hành động quân sự nhắm vào Iran và thiết lập một cơ chế tôn trọng đầy đủ các quyền lợi hợp pháp của các quốc gia trong khu vực.
Theo bạn, liệu đối thoại ngoại giao có đủ sức nặng để hạ nhiệt căng thẳng tại một trong những điểm nóng hàng hải nhạy cảm nhất thế giới này? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn ở phần bình luận.
