Nội dung chính
Ô nhiễm không khí ở Hà Nội – Thực trạng và nguyên nhân
Ô nhiễm không khí đã không còn là hiện tượng mùa vụ mà trở thành thách thức thường xuyên của thủ đô. Các dữ liệu quan trắc trong những năm gần đây cho thấy nồng độ PM2.5 thường vượt ngưỡng cho phép của Việt Nam và khuyến nghị WHO, đặc biệt tại các khu vực nội đô và trục giao thông chính. Khi sương mù dày đặc, tầm nhìn giảm sút và sức khỏe người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Địa hình thấp trũng của đồng bằng Bắc Bộ, tốc độ gió trung bình thấp và hiện tượng nghịch nhiệt vào mùa đông khiến các chất ô nhiễm khó khuếch tán, duy trì ở tầng không khí thấp. Vì vậy, chỉ số AQI tại Hà Nội thường cao hơn nhiều thành phố khác vào cuối và đầu năm.
Nguyên nhân chính gây ô nhiễm
Giao thông vận tải
Phương tiện cá nhân, đặc biệt là xe máy và ô tô chạy xăng, chiếm một tỷ lệ lớn trong tổng phát thải NO₂, CO và PM2.5. Nhiều xe cũ không đạt tiêu chuẩn khí thải vẫn lưu thông, cộng với ùn tắc kéo dài làm tăng mức phát thải.
Hoạt động xây dựng
Thi công không được che chắn và kiểm soát bụi gây ra lượng lớn bụi thô và bụi mịn lan vào không khí, đặc biệt ở các khu vực đang phát triển hạ tầng đô thị.
Ngành công nghiệp và làng nghề ven đô
Các nhà máy quy mô nhỏ, công nghệ lạc hậu và việc đốt nhiên liệu rắn tạo ra các điểm nóng ô nhiễm cục bộ, góp phần làm tăng nồng độ PM2.5.
Đốt rơm rạ và phụ phẩm nông nghiệp ở các tỉnh lân cận
Hoạt động này tạo ra khói mây và bụi mịn, một phần đáng kể ô nhiễm của Hà Nội có nguồn gốc liên vùng.
Những khó khăn trong quản lý chất lượng không khí
Chuyên gia cho rằng chưa có hệ thống kiểm kê nguồn phát thải toàn diện và cập nhật liên tục. Ông Trương Mạnh Tuấn, Phó trưởng Phòng Quản lý chất lượng môi trường, Nhấn mạnh: “Kiểm kê nguồn thải là nền tảng để xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng thực tế”.
“Chúng ta phải ưu tiên giải pháp làm trước. Nếu như về giao thông, có 5 nguồn thải, phải kiểm kê để xác định nguồn nào mạnh nhất, rồi mới giải quyết.” – Lê Thanh Thủy, Phó trưởng Phòng Quản lý Môi trường, Sở NN&MT Hà Nội
Theo ông Tuấn, công bố thông tin, dự báo và cảnh báo chất lượng không khí đã có tiến bộ; các mô hình dự báo 48 giờ giúp cơ quan quản lý và cộng đồng phản ứng kịp thời.
Giải pháp kiểm kê và số hóa nguồn thải
TS Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới Không khí sạch Việt Nam, khẳng định: “Chính sách môi trường phải dựa trên dữ liệu thực tế”. Ông đề xuất xây dựng một “bản đồ sống” số hoá, hiển thị chi tiết nguồn thải theo địa bàn, ngành nghề và khối lượng phát thải, kết hợp với hệ thống quan trắc trực tuyến để tính toán đóng góp của từng nguồn.
Định hướng giao thông và xây dựng bền vững
PGS.TS Vũ Ngọc Khiêm nhấn mạnh rằng phát triển giao thông công cộng cần đi đôi với quy hoạch chặt chẽ, kết nối người dân một cách thuận tiện. Ông đề xuất tiêu chuẩn kỹ thuật, quản lý không gian và an toàn cho các phương tiện mới, đồng thời khuyến nghị ưu tiên các giải pháp phù hợp với mật độ dân cư và khoảng cách kết nối.
Kết luận: Hành trình dài hơi đòi hỏi đồng lòng
Kiểm soát ô nhiễm không khí tại Hà Nội không chỉ là nhiệm vụ của các bộ ngành mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Khi dữ liệu được số hoá, nguồn thải được kiểm kê và các biện pháp giao thông, xây dựng được điều chỉnh dựa trên bằng chứng, chất không khí sẽ dần cải thiện, mang lại môi trường sống lành mạnh cho người dân.
Bạn nghĩ gì về những giải pháp trên? Hãy chia sẻ ý kiến và theo dõi chúng tôi để cập nhật các bước tiến mới trong việc bảo vệ không khí Hà Nội.
