Nội dung chính
Căng thẳng thương mại giữa Mỹ và EU đang leo thang nghiêm trọng khi chính quyền Tổng thống Donald Trump quyết liệt phản đối các khoản phạt khổng lồ nhắm vào những tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ.
Cuộc đối đầu này không còn đơn thuần là những tranh chấp pháp lý về quyền cạnh tranh, mà đã biến thành một cuộc chiến về quyền lực số và tầm ảnh hưởng kinh tế toàn cầu. Việc EU liên tục siết chặt gọng kìm lên các “ông lớn” thung lũng Silicon đang đẩy quan hệ xuyên Đại Tây Dương vào trạng thái bất ổn hơn bao giờ hết.
Những con số “biết nói” về làn sóng trừng phạt của EU
Kể từ đầu năm 2024, Liên minh châu Âu (EU) đã thể hiện lập trường cứng rắn chưa từng có khi áp đặt các khoản phạt lên tới hơn 6 tỷ euro đối với các gã khổng lồ như Google, Apple và Meta. Nguyên nhân chủ yếu đến từ các vi phạm liên quan đến luật chống độc quyền và quy định cạnh tranh khắt khe của khối.
Không dừng lại ở đó, xu hướng trừng phạt này tiếp tục lan rộng sang cả những nền tảng mới nổi hoặc có sự thay đổi về sở hữu. Điển hình là Công ty X của tỷ phú Elon Musk, đơn vị vừa bị phạt 120 triệu euro vào tháng 12-2025 do vi phạm các nghĩa vụ minh bạch theo Đạo luật Dịch vụ kỹ thuật số (DSA) của EU.
Washington phản pháo: “EU đang tự kìm hãm sự phát triển AI”
Phía Mỹ, bao gồm cả các tập đoàn bị phạt và chính phủ Washington, cho rằng cách tiếp cận của EU mang đậm tính thù địch đối với sự đổi mới sáng tạo. Việc quản lý quá mức không chỉ gây thiệt hại tài chính mà còn tạo ra rào cản khiến châu Âu tự đánh mất cơ hội hưởng lợi từ cuộc cách mạng Trí tuệ nhân tạo (AI).
Để đáp trả, vào tháng 2-2026, Tổng thống Donald Trump đã ký một bản ghi nhớ chiến lược, xem xét việc áp thuế đối với các quốc gia áp dụng thuế dịch vụ số hoặc áp đặt các quy định, khoản phạt khắt khe lên doanh nghiệp Mỹ. Đây được xem là đòn trừng phạt kinh tế trực tiếp để buộc EU phải thay đổi thái độ.
Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ phụ trách tăng trưởng kinh tế, ông Jacob Helberg, đã nhấn mạnh rằng các khoản phạt này là “nguồn gây căng thẳng lớn nhất” trong quan hệ kinh tế hai bên. Theo số liệu từ ông Helberg, trong suốt hai thập kỷ qua, EU đã phạt các công ty công nghệ Mỹ tổng cộng hơn 25 tỷ USD.
Mâu thuẫn về tư duy quản trị và hệ sinh thái AI
Đại sứ Mỹ tại EU, ông Andrew Puzder, đã đưa ra một lập luận sắc sảo về sự phụ thuộc: Nếu EU thực sự muốn tiến sâu vào nền kinh tế AI, họ không thể tách rời hệ sinh thái của Mỹ. Từ các trung tâm dữ liệu khổng lồ, nguồn dữ liệu quý giá đến khả năng tiếp cận phần cứng AI tiên tiến, tất cả hiện đang nằm trong tay các doanh nghiệp Mỹ.
Ông Puzder cảnh báo rằng việc vừa siết chặt quy định, vừa thay đổi yêu cầu pháp lý liên tục, lại vừa áp phạt nặng nề sẽ khiến các doanh nghiệp Mỹ ngần ngại đầu tư và phát triển tại thị trường châu Âu, từ đó khiến EU bị tụt hậu trong cuộc đua công nghệ.
Góc nhìn từ EU: Bảo vệ người tiêu dùng hay rào cản thương mại?
Ngược lại, Ủy ban châu Âu (EC) khẳng định lập trường cứng rắn là cần thiết để buộc các doanh nghiệp phải đưa ra những quyết định có lợi cho người tiêu dùng cuối cùng. Người phát ngôn của EC nhấn mạnh rằng phạt tiền chỉ là “biện pháp cuối cùng” khi các nỗ lực hòa giải và thương lượng không mang lại kết quả.
Thực tế cho thấy, nhiều tập đoàn công nghệ chỉ thực sự thay đổi hành vi sau khi đối mặt với những khoản phạt khổng lồ. Hiện tại, EC vẫn đang tiếp tục điều tra nhiều hãng công nghệ khác, điển hình là Snapchat (thuộc Công ty Snap) liên quan đến vấn đề an toàn trẻ em trực tuyến theo Đạo luật DSA.
Nhận định chuyên gia
Cuộc chiến này phản ánh sự xung đột sâu sắc giữa hai triết lý: Một bên là Mỹ với tư duy thúc đẩy tăng trưởng nhanh, ưu tiên đổi mới (Innovation-first) và một bên là EU với tư duy bảo vệ quyền riêng tư, kiểm soát độc quyền và an toàn xã hội (Regulation-first). Khi AI trở thành động lực tăng trưởng chính, sự thỏa hiệp giữa hai bên sẽ là chìa khóa để tránh một cuộc chiến thương mại toàn diện.
Theo bạn, việc EU áp phạt nặng các công ty Mỹ là biện pháp bảo vệ người dùng chính đáng hay chỉ là cách để gây áp lực chính trị? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn ở phần bình luận bên dưới!
