Nội dung chính
Nhà Trắng vừa chính thức công bố các lằn ranh đỏ trong đàm phán với Iran, đặt ra những yêu cầu khắt khe về hạt nhân và an ninh khu vực nhằm chấm dứt xung đột kéo dài.
Cuộc đàm phán diễn ra tại Pakistan cuối tuần qua đã khép lại với một thông điệp cứng rắn từ Washington. Theo các nguồn tin chính thức, phía Mỹ cho rằng Iran hiện vẫn chưa chấp thuận các điều kiện then chốt, cho thấy Tehran tiếp tục duy trì lập trường kiên định bất chấp những tổn thất sau 6 tuần xung đột trực tiếp.
Những điều kiện “không thể thương lượng” từ Washington
Để đạt được một thỏa thuận bền vững, Tổng thống Donald Trump đã đưa ra một danh sách các yêu cầu mang tính quyết định. Đây không đơn thuần là các điều khoản ngoại giao mà là nỗ lực triệt tiêu năng lực quân sự và ảnh hưởng chiến lược của Iran trong khu vực:
- Vô hiệu hóa năng lực hạt nhân: Yêu cầu Tehran tháo dỡ toàn bộ các cơ sở làm giàu hạt nhân chủ chốt. Đáng chú ý, các cơ sở này vốn đã chịu thiệt hại nặng nề sau các chiến dịch không kích của Mỹ vào tháng 6/2025.
- Thu hồi vật liệu nhạy cảm: Mỹ yêu cầu Iran phải thu hồi hơn 400 kg urani làm giàu mức độ cao hiện đang được lưu trữ bí mật sâu dưới lòng đất.
- Thiết lập trật tự an ninh mới: Iran phải chấp nhận một khuôn khổ rộng hơn về “hòa bình, an ninh và giảm leo thang”, trong đó có sự bảo trợ và tham gia trực tiếp của các đồng minh Mỹ tại Trung Đông.
- Cắt đứt nguồn lực cho lực lượng ủy nhiệm: Chấm dứt hoàn toàn việc tài trợ tài chính và quân sự cho các nhóm như Hamas, Hezbollah và Houthis.
- Đảm bảo tự do hàng hải: Mở hoàn toàn eo biển Hormuz và loại bỏ mọi khoản phí quá cảnh đối với tàu thuyền qua lại.
Thế đối đầu giữa “Áp lực tối đa” và “Đòn bẩy chiến lược”
Phó Tổng thống JD Vance, sau khi rời thủ đô Islamabad, đã khẳng định Washington đã đưa ra “đề nghị tốt nhất và cuối cùng”. Đây là một chiến thuật tâm lý điển hình trong đàm phán quốc tế, nhằm dồn đối phương vào thế phải lựa chọn giữa việc chấp nhận hoặc đối mặt với rủi ro leo thang.
Tuy nhiên, nhìn từ góc độ địa chính trị, Iran vẫn đang nắm giữ một “con bài tẩy” cực kỳ quan trọng: Eo biển Hormuz. Việc kiểm soát huyết mạch vận tải dầu mỏ toàn cầu này cho phép Tehran tạo ra áp lực ngược lại lên nền kinh tế thế giới, khiến Mỹ không thể dễ dàng bỏ qua. Thực tế, việc lưu thông tại đây vẫn đang bị hạn chế, tạo ra một thế cân bằng mong manh.
Ngược lại, chính quyền Tổng thống Trump và Phó Tổng thống Vance nhận định rằng sau nhiều tuần xung đột, nội lực của Iran đã suy yếu đáng kể. Việc Mỹ tuyên bố áp đặt phong tỏa hàng hải tại eo biển Hormuz được xem là động thái “gây áp lực tối đa”, buộc Tehran phải cân nhắc việc đánh đổi quyền lực khu vực để lấy sự ổn định chính trị.
Triển vọng ngoại giao: Tôn trọng hay đối đầu?
Một điểm sáng hiếm hoi trong cuộc đàm phán là việc hai bên vẫn duy trì kênh trao đổi mang tính xây dựng. Các nguồn tin thạo tin cho biết Tổng thống Donald Trump và phía Iran đã hình thành một mức độ tôn trọng nhất định sau nhiều giờ thảo luận kín, điều này cho thấy cánh cửa ngoại giao chưa hoàn toàn đóng sập.
Dù vậy, với tiền lệ nhiều lần bác bỏ các yêu cầu từ Mỹ, khả năng Iran gật đầu trong ngắn hạn là rất thấp. Cuộc chơi hiện nay không còn là đàm phán đơn thuần, mà là một cuộc đấu trí về sức chịu đựng. Nếu Iran không nhượng bộ, kịch bản về một cuộc đối đầu quân sự quy mô lớn hơn hoặc một lệnh cấm vận toàn diện hơn là điều khó tránh khỏi.
Theo góc nhìn chuyên gia, chìa khóa của vấn đề nằm ở việc liệu Iran có xem các yêu cầu của Mỹ là sự đe dọa tồn vong hay là một lối thoát để tái cấu trúc quan hệ. Khi “lằn ranh đỏ” đã được vạch ra, bất kỳ bước đi sai lầm nào cũng có thể dẫn đến một cơn địa chấn mới tại Trung Đông.
Bạn nghĩ sao về các điều kiện mà Mỹ đưa ra cho Iran? Liệu áp lực quân sự có thể buộc Tehran thay đổi lập trường hạt nhân? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận bên dưới.
