Nội dung chính
Xe bán càphê (agalot) đã biến thành một hiện tượng văn hoá độc đáo, đồng thời là động lực kinh tế cho nhiều cộng đồng ở Israel.
Sự lan tỏa của xe bán càphê
Trong năm qua, bất kỳ ai di chuyển trên khắp Israel đều sẽ bắt gặp các xe càphê nhỏ gọn, từ các thị trấn kibbutz, moshav cho đến các công viên quốc gia và những điểm ngoại ô hẻo lánh. Các “agalot” – nghĩa là xe đẩy trong tiếng Hebrew – dần trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống thường ngày.
Làn sóng bùng nổ: đại dịch và chiến tranh
Trước COVID‑19, người Israel đã quen với các quầy càphê ven đường, nhưng khi các quán cố định phải đóng cửa vì phong tỏa, mô hình di động nhanh chóng chiếm ưu thế. Khí hậu ấm áp quanh năm cho phép người dân thưởng thức ly cà phê nóng và bánh ngọt ngoài trời một cách thoải mái.
Kể từ khi cuộc chiến tranh vào tháng 10/2023 bùng phát, xu hướng này lại tăng trưởng mạnh mẽ. Theo ước tính của Cục Thống kê Israel, hiện có hơn 400 chiếc xe cà phê hoạt động trên toàn quốc, đóng góp đáng kể cho nền kinh tế địa phương, nhất là ở miền Bắc và khu vực giáp Gaza, nơi chịu tác động nặng nề của xung đột.
Đa dạng người vận hành và mô hình kinh doanh
Xe cà phê do nhiều tầng lớp xã hội điều hành: nông dân, thợ làm bánh, nghệ sĩ biểu diễn, thậm chí cả quân nhân dự bị trở về sau chiến trường. Đối với nhiều người, xe không chỉ là nguồn thu nhập mà còn là “điểm tựa tinh thần” sau những tháng ngày làm việc kéo dài 200‑300 ngày.
Khung pháp lý và thực đơn đa dạng
Để được cấp phép, xe phải có bánh xe và khả năng di chuyển, dù thực tế nhiều xe được lắp cố định mái che, bàn ghế. Thực đơn thường gồm cà phê, bánh ngọt, bánh mặn, đôi khi có salad, món ăn nhẹ và tùy chọn ăn kiêng (kosher, chay, không gluten). Đáng lưu ý, xe cà phê không đồng nhất với food truck – những xe tải chuyên phục vụ bữa ăn đầy đủ – mặc dù cả hai đang ngày càng phổ biến.
Coffee Trail – bản đồ số cho cộng đồng
Nhận thấy thiếu thông tin, Coffee Trail được sáng lập bởi Michal Sapir, một người đam mê cà phê, vào năm 2019 khi cô đang nghỉ thai sản. Trang web cung cấp dữ liệu thời gian thực về vị trí, giờ mở cửa, hoạt động trong ngày Shabbat, thực đơn (kosher, chay, không gluten) và thậm chí có Wi‑Fi. Mỗi xe còn có một trang riêng kể câu chuyện của chủ sở hữu, tạo nên sức hút “đặc trưng Israel”.
Câu chuyện tưởng niệm và gắn kết cộng đồng
Nhiều xe đã trở thành biểu tượng tưởng nhớ. Ở Or Yehuda, “Café Những người bạn của Amit” được xây dựng để tưởng nhớ Thượng sỹ Amit Friedman, mất tại Gaza vào tháng 8/2024, và mở cửa mỗi thứ Sáu để tổ chức các hoạt động cộng đồng. Tại Rehovot, Café Mika trong công viên Hahadarim được dựng lên để nhớ lại hai nạn nhân của lễ hội âm nhạc Supernova (7/10/2023), với không gian trang trí bằng khinh khí cầu và đèn lồng tre.
Tác động kinh tế và du lịch nội địa
Ở miền Bắc, sau khi chiến sự lắng xuống, hàng chục xe mới mở cửa, thu hút khách du lịch nội địa tới các vùng thiên nhiên xanh mướt. Một số ví dụ tiêu biểu:
- Café Rico tại Moshav Kanaf (cao nguyên Golan) – cà phê rang tại chỗ, nguyên liệu địa phương.
- The Passage Café ở khu công nghiệp Ma’ayan Tzvi – thực đơn thuần chay, không gluten.
- Pele Park Café ở Yokneam Illit – bánh nướng thủ công phục vụ từ sáng sớm.
Mặc dù chưa có tất cả các xe được liệt kê trên Coffee Trail, số lượng được cập nhật tăng đều đặn mỗi tuần. Sapir nhấn mạnh rằng dự án không chỉ là công cụ tìm kiếm mà còn là “cầu nối” hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, quân nhân dự bị và thúc đẩy du lịch nội địa.
Kết luận
Trong bối cảnh biến động liên tục, những chiếc xe cà phê giản dị đã trở thành không gian gặp gỡ, chia sẻ và hồi sinh, nơi người Israel có thể dừng lại, thưởng thức ly cà phê, ngắm cảnh và tìm lại cảm giác bình yên trong cuộc sống hàng ngày.
