Buổi đầu nghe nhạc cổ điển: cứ để tai mình dẫn đường

Nghe nhạc cổ điển lần đầu mà thấy xa lạ thì không có gì lạ, vì thứ nhạc này không chiều người nghe ngay từ những giây đầu. Chỉ cần nghe đúng cách một chút, buổi đầu tiên đã có thể rất hay.
Nhiều người muốn nghe nhạc cổ điển nhưng cứ chần chừ mãi, vì sợ mình không hiểu, sợ ngồi nghe mà chẳng thấy hay, sợ người khác nhìn vào lại bảo mình giả vờ thưởng thức. Nỗi sợ đó làm cho một thứ âm nhạc vốn rất giàu cảm xúc bỗng trở nên xa cách, như thể nó chỉ dành cho những ai đã học qua trường lớp. Thật ra nhạc cổ điển không bắt người nghe phải hiểu trước rồi mới được thích, nó chỉ cần người nghe chịu ngồi lại và lắng nghe một cách thong thả.
Chọn bản ngắn, chọn lúc yên tĩnh
Người mới nên bắt đầu từ những bản nhạc ngắn, giai điệu rõ ràng, dễ theo dõi, thay vì lao ngay vào những tác phẩm dài và phức tạp. Một bản nhạc vài phút, có đoạn cao trào dễ nhận ra, có lúc lặng xuống rồi lại dâng lên, sẽ giúp tai mình làm quen với cách nhạc cổ điển kể chuyện. Nghe một bản ngắn mà thấy thích, tự khắc mình sẽ muốn nghe thêm, còn nghe một bản dài mà thấy mệt thì rất dễ bỏ cuộc ngay từ lần đầu.
Thời gian và không gian nghe cũng quan trọng không kém. Nên nghe khi mình không vội, không bị việc khác chen ngang, tai nghe tốt hoặc loa đủ rõ để nghe được từng lớp nhạc cụ. Nghe nhạc cổ điển trong lúc làm việc khác, để làm nhạc nền, thì cũng được, nhưng buổi đầu nên nghe tập trung, vì chỉ khi tập trung mình mới nhận ra nhạc đang thay đổi thế nào qua từng đoạn.
Nếu có thể, hãy nghe cùng một bản vài lần trong những ngày khác nhau. Lần đầu nghe có thể chỉ thấy giai điệu chung chung, lần thứ hai bắt đầu nhận ra một đoạn mình thích, lần thứ ba đã thuộc được vài nốt nhạc trong đầu. Nhạc cổ điển hay ở chỗ mỗi lần nghe lại thấy thêm một thứ mới, và cảm giác quen dần đó chính là niềm vui của người nghe.
Nghe theo cảm xúc, đừng lo chuyện hiểu hay không
Khi nghe, đừng cố phân tích xem đoạn này dùng nhạc cụ gì, tác giả muốn nói gì, hay bản nhạc này thuộc trường phái nào. Những kiến thức đó có thể tìm hiểu sau, khi mình đã thích nghe rồi. Buổi đầu, chỉ cần để ý xem đoạn nào làm mình thấy dễ chịu, đoạn nào làm mình hồi hộp, đoạn nào làm mình muốn nghe lại. Cảm xúc đó là thật, và nó đủ để bắt đầu.
Có những bản nhạc buồn làm người nghe thấy lòng nhẹ đi, có những bản nhạc nhanh làm người ta thấy phấn chấn, có những đoạn nhạc lặng tới mức nghe được cả tiếng thở của chính mình. Đừng ngạc nhiên nếu một bản nhạc làm mình xúc động mà không rõ vì sao, vì âm nhạc chạm tới cảm xúc trước khi chạm tới lý trí. Cứ ghi nhận cảm giác đó, rồi sau này đọc thêm về tác phẩm, mình sẽ hiểu vì sao nó có tác dụng như vậy.
Nghe xong rồi, giữ lại một chút gì đó
Sau buổi nghe đầu tiên, nếu có một giai điệu nào đó cứ vang lên trong đầu, hãy giữ lấy nó. Nghe lại bản đó vào hôm sau, tìm thêm một hai bản cùng tác giả, hoặc cùng tâm trạng, để nghe tiếp. Cứ mỗi lần nghe thêm một chút, tai mình quen thêm một chút, và vốn nhạc của mình dày lên lúc nào không hay.
Đi nghe trực tiếp, khi có dịp, cũng là một trải nghiệm nên thử. Ngồi trong khán phòng, nhìn dàn nhạc chơi, nghe âm thanh vang lên trực tiếp, cảm giác rất khác với nghe qua loa ở nhà. Không cần hiểu hết, chỉ cần ngồi yên và để âm nhạc bao quanh mình, buổi tối đó đã đáng nhớ rồi.
Nhạc cổ điển không phải là một bài kiểm tra kiến thức, mà là một cách để mình dành thời gian cho tai và cho lòng mình. Buổi đầu có thể còn bỡ ngỡ, nhưng chỉ cần nghe chậm, nghe tập trung, và tin vào cảm giác của mình, buổi đầu tiên đã có thể rất hay. Và khi đã thấy hay một lần, những lần sau sẽ tự nhiên mà tới.



