Chạm Đồng Xuân: Khi khu chợ trăm năm trở thành không gian nghệ thuật đa giác quan

Triển lãm Chạm Đồng Xuân đưa nghệ thuật đương đại vào giữa lòng chợ Đồng Xuân, với 10 tác phẩm sắp đặt của 25 nghệ sĩ trong nước và quốc tế.
Giữa nhịp giao thương sôi động của chợ Đồng Xuân, những tác phẩm nghệ thuật xuất hiện tại hành lang, bậc cầu thang, giếng trời, đài phun nước và nhiều góc không gian quen thuộc. Thay vì một triển lãm trong nhà trưng bày truyền thống, Chạm Đồng Xuân đưa nghệ thuật đương đại hòa vào đời sống khu chợ, tạo nên trải nghiệm khám phá mới cho người dân và du khách. Triển lãm diễn ra từ ngày 14 đến 28⁄11, trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, quy tụ 25 nghệ sĩ, gồm 20 nghệ sĩ quốc tế và 5 nghệ sĩ Việt Nam, với 10 tác phẩm sắp đặt đa giác quan.
Điểm đặc biệt của Chạm Đồng Xuân là cách các tác phẩm được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với không gian hiện hữu. Người xem không nhất thiết phải đi theo một lộ trình cố định mà có thể tự tìm kiếm, quan sát và tương tác với nghệ thuật trong quá trình tham quan khu chợ. Các nghệ sĩ khai thác chính những vật liệu, âm thanh, hình ảnh và câu chuyện đời thường tại khu chợ để hình thành các sáng tạo nghệ thuật.

Khi vật liệu đời thường trở thành chất liệu sáng tạo
Tại khu vực đón khách, nghệ sĩ Lê Văn Sơn, người Việt sinh sống và làm việc tại Cologne của Đức, sử dụng hệ giàn giáo xây dựng kết hợp các loại hạt khô như đậu tương, đậu xanh và đỗ đen mua trực tiếp tại chợ để tạo nên những khối điêu khắc. Tác phẩm gợi nhắc dấu ấn văn minh lúa nước, đồng thời đặt những chất liệu quen thuộc trong đời sống giao thương vào một cách biểu đạt mới.

Ở khu vực đài phun nước trung tâm, nghệ sĩ Lisa Premke đến từ Đức sử dụng những chiếc trống đặt dưới các tia nước. Âm thanh tạo ra từ sự va chạm giữa nước và trống gợi liên tưởng đến dòng sông Tô Lịch từng chảy qua khu vực phố Cầu Đông trước mặt chợ, kết nối không gian hiện tại với ký ức đô thị. Cũng tại đài phun nước, nghệ sĩ Lê Vũ giới thiệu tác phẩm với những hình tròn mô phỏng đồng xu, sử dụng hoa văn được chụp và vẽ lại từ tiền giấy xưa. Sắp đặt gợi nhắc tập tục thả tiền xuống giếng, đài phun nước để cầu may trong văn hóa phương Đông và phương Tây.
Âm thanh và ký ức của khu chợ
Một số tác phẩm khác khai thác âm thanh và khả năng tương tác của người xem. Âm Vang Vọng Đồng Xuân của nghệ sĩ Australia Alexander Pug Williams và nghệ sĩ Hà Nội Tuấn Nị sử dụng vật liệu phế thải thu thập tại chợ để tạo nên các sắp đặt âm thanh.
Đánh thức giá trị văn hóa trong đời sống thường nhật
Theo giám tuyển Nguyễn Anh Tuấn, ê kíp đã dành hơn 12 tháng nghiên cứu và chuẩn bị cho dự án. Một số nghệ sĩ quốc tế lưu trú tại Hà Nội từ hai tuần đến gần hai tháng, trực tiếp quan sát, tìm hiểu đời sống khu chợ trước khi sáng tác. Với hơn 2.400 tiểu thương và lưu lượng trên 3.000 lượt người qua lại mỗi ngày, chợ Đồng Xuân không chỉ là một công trình kiến trúc gắn với lịch sử phát triển đô thị Hà Nội mà còn lưu giữ những lớp ký ức được hình thành qua nhiều thế hệ.
Bên cạnh triển lãm, lần đầu tiên sân mái chợ Đồng Xuân được mở cửa đón công chúng, với các không gian đọc sách, chơi cờ và vườn nhỏ. Từ ngày 15⁄11 đến hết lễ hội, khu vực này còn tổ chức các hoạt động biểu diễn âm nhạc và chiếu phim. Cuộc thi thời trang Market to Mode cũng khuyến khích người tham gia khai thác hàng hóa tại chợ để sáng tạo trang phục. Cô Trịnh Thị Thắng, tiểu thương kinh doanh quần áo tại đây, cho biết lượng khách đến chợ tăng trong những ngày diễn ra sự kiện. Nằm trong Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 với chủ đề Thăng Long Kẻ Nghệ và định hướng kinh tế sáng tạo, Chạm Đồng Xuân cho thấy một cách tiếp cận di sản thông qua thực hành sáng tạo đương đại.
Nguồn tin: VTV



