Nội dung chính
Liệt dây thần kinh số 7 không chỉ xuất hiện vào mùa đông mà còn gia tăng mạnh trong mùa hè do thói quen sử dụng điều hòa sai cách gây sốc nhiệt đột ngột cho cơ thể.
Nhiều người thường lầm tưởng rằng những căn bệnh “nhiễm lạnh” chỉ xảy ra khi thời tiết chuyển mùa hoặc vào mùa đông giá rét. Tuy nhiên, thực tế lâm sàng cho thấy số ca liệt mặt ngoại biên tăng cao vào mùa hè, đặc biệt là ở những người trẻ tuổi do chủ quan với môi trường lạnh nhân tạo.
Sốc nhiệt từ điều hòa: “Kẻ thù” âm thầm gây biến dạng khuôn mặt
Một trường hợp điển hình tại Bệnh viện Bạch Mai là nam sinh viên năm cuối nhập viện trong tình trạng méo miệng, mắt nhắm không kín sau một đêm ngủ dậy. Nguyên nhân đến từ một chuỗi thay đổi nhiệt độ cực đoan: bệnh nhân ngâm mình trong bể sục nước nóng nhiều giờ, sau đó bước ngay vào phòng điều hòa để nghỉ ngơi. Kết quả là sáng hôm sau, khuôn mặt bị mất cân đối, uống nước bị trào ra ngoài và không thể thực hiện các cử động cơ bản như cười hay nhướng mày.
Theo ThS. BS Hoàng Duy Luân (Khoa Y học cổ truyền – Bệnh viện Bạch Mai), liệt dây thần kinh số VII ngoại biên có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi. Vào mùa hè, việc di chuyển liên tục giữa môi trường nóng gay gắt và phòng lạnh, hoặc để luồng gió điều hòa thổi trực tiếp vào vùng đầu, mặt, gáy sẽ khiến mạch máu co lại đột ngột. Điều này làm giảm lưu lượng máu nuôi dưỡng dây thần kinh, dẫn đến viêm và gây liệt vận động cơ mặt.
Nhận diện sớm các dấu hiệu điển hình của liệt mặt
Việc phát hiện sớm là yếu tố quyết định khả năng hồi phục hoàn toàn của bệnh nhân. Bạn cần đặc biệt lưu tâm nếu xuất hiện các triệu chứng sau:
- Biến dạng khuôn mặt: Mặt mất cân đối, miệng bị méo lệch sang một bên.
- Mất nếp nhăn: Vùng trán bên bị liệt trở nên phẳng, mất các nếp nhăn tự nhiên.
- Rối loạn vận nhãn: Mắt bên liệt không thể nhắm kín, dễ bị khô hoặc cộm.
- Khó khăn trong sinh hoạt: Uống nước dễ bị chảy ra khóe miệng, nói không tròn vành rõ chữ.
- Mất khả năng vận động cơ miệng: Không thể huýt sáo, không phồng má được.
- Triệu chứng kèm theo: Có thể xuất hiện tình trạng ù tai, đau tai hoặc giảm vị giác ở 2/3 phía trước của lưỡi.
“Giai đoạn vàng” trong điều trị và phục hồi
Liệt mặt tuy không đe dọa trực tiếp đến tính mạng nhưng nếu điều trị chậm trễ sẽ để lại những di chứng nặng nề về thẩm mỹ và tâm lý như co cứng cơ mặt, méo miệng vĩnh viễn, gây tự ti trong giao tiếp.
Các chuyên gia y tế nhấn mạnh việc can thiệp trong “giai đoạn vàng” (ngay khi khởi phát triệu chứng) sẽ mang lại tỉ lệ hồi phục cao nhất. Phác đồ điều trị thường là sự kết hợp đa phương thức:
- Y học hiện đại: Sử dụng thuốc chống viêm để giảm phù nề dây thần kinh.
- Y học cổ truyền: Áp dụng điện châm, xoa bóp bấm huyệt và giác hơi để kích thích cơ mặt.
Lưu ý quan trọng: Tuyệt đối không tự ý cạo gió hoặc áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng khi chưa có chỉ định của bác sĩ, vì điều này có thể làm tình trạng viêm trở nên trầm trọng hơn.
Chiến lược phòng ngừa liệt mặt trong mùa nắng nóng
Để bảo vệ sức khỏe trước những thay đổi nhiệt độ thất thường, hãy thiết lập những thói quen khoa học sau:
- Quản lý nhiệt độ điều hòa: Không nên để nhiệt độ quá thấp; duy trì mức chênh lệch giữa trong phòng và ngoài trời khoảng 5-7 độ C.
- Tránh gió trực tiếp: Tuyệt đối không để họng gió điều hòa hoặc quạt thổi thẳng vào mặt, đầu và gáy khi ngủ.
- Thích nghi nhiệt độ: Khi từ môi trường lạnh ra nóng (hoặc ngược lại), hãy dừng lại ở khu vực đệm vài phút để cơ thể kịp thích nghi.
- Tăng cường đề kháng: Ngủ đủ giấc, ăn uống đủ chất và tập thể dục đều đặn để hệ thần kinh luôn khỏe mạnh.
Theo số liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỉ lệ mắc liệt mặt ngoại biên khoảng 26/100.000 dân. Dù phổ biến hơn vào mùa đông xuân, nhưng sự chủ quan của người trẻ trước các thiết bị làm mát hiện đại đang khiến bệnh trở nên phức tạp hơn. Đừng để một phút chủ quan với chiếc điều hòa dẫn đến những hệ lụy kéo dài về ngoại hình và tâm lý.
Bạn hoặc người thân có từng gặp tình trạng tê cứng cơ mặt sau khi ngủ trong phòng điều hòa? Hãy chia sẻ trải nghiệm hoặc đặt câu hỏi cho chuyên gia ở phần bình luận dưới đây để cùng tìm giải pháp bảo vệ sức khỏe!
