Nội dung chính
Việc Tổng thống Donald Trump cân nhắc để Mỹ rút khỏi NATO đang gây tranh cãi gay gắt, tuy nhiên có ba rào cản pháp lý, chính trị và chiến lược khiến điều này khó xảy ra.
Mối quan hệ giữa Washington và liên minh quân sự lớn nhất thế giới chưa bao giờ căng thẳng như hiện nay. Trong cuộc gặp ngày 8/4 với Tổng thư ký NATO Mark Rutte, một cuộc thảo luận được mô tả là “rất thẳng thắn”, những mâu thuẫn về quan điểm chiến lược đã lộ rõ. Đặc biệt, xung quanh chiến dịch Mỹ – Israel chống lại Iran, Tổng thống Trump không ngần ngại tuyên bố rằng NATO “đã bị thử thách và họ đã thất bại”.
Trên nền tảng Truth Social, ông Trump tiếp tục xoáy sâu vào sự thất vọng khi cho rằng liên minh này sẽ không có mặt khi nước Mỹ thực sự cần họ. Thậm chí, ông khẳng định với Reuters rằng mình “hoàn toàn” cân nhắc việc rời bỏ NATO sau khi các đồng minh từ chối phối hợp trong chiến dịch chống Iran. Tuy nhiên, nhìn từ góc độ thực tế địa chính trị và pháp lý, kịch bản này đối mặt với những trở ngại khổng lồ.
1. “Chiếc khóa” pháp lý từ Quốc hội Mỹ
Rào cản đầu tiên và trực tiếp nhất nằm ở quyền lực lập pháp. Vào năm 2023, Quốc hội Mỹ đã thông qua một đạo luật mang tính răn đe cao, nghiêm cấm Tổng thống đơn phương “đình chỉ, chấm dứt, từ bỏ hoặc rút Mỹ khỏi Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương”.
Để thực hiện việc rút lui, Tổng thống bắt buộc phải có sự tư vấn và chấp thuận chính thức từ Thượng viện hoặc thông qua một đạo luật mới từ Quốc hội. Trong bối cảnh chính trị phân cực hiện nay, khả năng thay đổi luật này trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 là rất thấp. Đặc biệt, nếu đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Hạ viện, mọi nỗ lực đơn phương rời bỏ NATO của ông Trump sẽ gần như bị chặn đứng ngay từ vòng khởi tạo.
2. Áp lực từ dư luận và niềm tin của cử tri
Một chính trị gia dù quyền lực đến đâu cũng khó lòng đi ngược lại lợi ích cốt lõi mà đa số cử tri tin tưởng. Tư cách thành viên NATO hiện vẫn nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ người dân Mỹ.
Số liệu từ khảo sát của Pew năm 2025 cho thấy một bức tranh rõ ràng: 66% người Mỹ tin rằng việc tham gia NATO mang lại lợi ích cho quốc gia, trong khi chỉ 32% có góc nhìn ngược lại. Dù có sự phân hóa sâu sắc theo đảng phái (77% cử tri Dân chủ ủng hộ so với 45% cử tri Cộng hòa), nhưng xét trên tổng thể, đa số người Mỹ vẫn coi NATO là một lá chắn an ninh cần thiết.
3. Bài toán nguồn lực và sức mạnh quân sự thực tế
Sai lầm lớn nhất nếu Mỹ rời NATO chính là việc tự làm suy yếu năng lực răn đe và tác chiến của chính mình. Điều 5 của Hiến chương NATO — cơ chế phòng thủ tập thể (một cuộc tấn công vào một thành viên là tấn công vào tất cả) — không chỉ bảo vệ châu Âu mà còn là công cụ khuếch đại sức mạnh cho Mỹ.
Lý thuyết về huy động nguồn lực của Paul Kennedy
Nhà sử học Paul Kennedy trong công trình kinh điển “The Rise and Fall of the Great Powers” (1989) đã chỉ ra rằng: yếu tố then chốt để chiến thắng trong các cuộc xung đột dài hạn không chỉ là vũ khí, mà là khả năng huy động nguồn lực. Minh chứng rõ nhất là Thế chiến II, nơi phe Đồng minh đánh bại Đức nhờ khả năng tổng hợp nhân lực, sản xuất công nghiệp và tài sản kinh tế vượt trội.
Phân tích dữ liệu từ dự án Correlates of War
Dựa trên dữ liệu từ dự án Correlates of War do J. David Singer sáng lập năm 1963, “Chỉ số Tổng hợp về Năng lực Quốc gia” (kết hợp nhân khẩu, kinh tế và quân sự) đã đưa ra những con số biết nói về cán cân quyền lực hiện nay:
- Trung Quốc: Đạt điểm số 23 (quốc gia mạnh nhất).
- Mỹ: Đạt điểm số 13.
- Nhóm nòng cốt NATO: Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Anh, Pháp và Italy cùng với Mỹ có tổng điểm là 20.
Khi cộng dồn toàn bộ các thành viên NATO, tổng điểm năng lực vượt xa Trung Quốc. Điều này cho thấy, nếu đơn phương rút khỏi liên minh, Mỹ sẽ mất đi một hệ sinh thái nguồn lực khổng lồ, khiến việc đối đầu trực diện với các cường quốc như Trung Quốc trở nên rủi ro và thiếu khả thi hơn nhiều.
Góc nhìn chuyên gia: Sự phụ thuộc lẫn nhau trong chiến lược an ninh
Việc rời bỏ NATO không đơn thuần là một quyết định chính trị, mà là một bước đi mạo hiểm về chiến lược quân sự. Mỹ không chỉ cung cấp an ninh cho đồng minh, mà thực chất đang sử dụng mạng lưới này để duy trì ảnh hưởng toàn cầu với chi phí tối ưu hơn. Việc đơn độc gánh vác trọng trách an ninh thế giới mà không có sự chia sẻ nguồn lực từ châu Âu sẽ tạo ra một gánh nặng tài chính và quân sự khủng khiếp cho ngân sách nội địa.
Theo bạn, liệu áp lực từ các đối thủ chiến lược có khiến ông Trump thay đổi quan điểm về NATO trong tương lai? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận phía dưới.
