Nội dung chính
Cuộc đàm phán Mỹ – Iran đang đứng trước bước ngoặt mới khi Tổng thống Donald Trump sẵn sàng đối thoại, nhưng yêu cầu Tehran phải từ bỏ hoàn toàn tham vọng sở hữu vũ khí hạt nhân.
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang suốt hai tháng qua, những tín hiệu về một giải pháp ngoại giao bắt đầu xuất hiện, dù vẫn còn đầy rẫy những rào cản khó vượt qua. Sự đối lập trong cách tiếp cận giữa Washington và Tehran đang tạo nên một cuộc đấu trí căng thẳng trên bàn cờ địa chính trị Trung Đông.
Thông điệp từ Washington: “Cửa mở” nhưng điều kiện khắt khe
Trả lời phỏng vấn trên chương trình The Sunday Briefing của Fox News ngày 26/4, Tổng thống Donald Trump đã đưa ra một lời đề nghị ngắn gọn nhưng đầy sức nặng: Iran có thể gọi điện trực tiếp cho ông nếu muốn đàm phán. Tuy nhiên, sự cởi mở này đi kèm với một điều kiện tiên quyết không thể thương lượng: Tehran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.
Ông Trump nhấn mạnh rằng các đường dây liên lạc bảo mật luôn sẵn sàng, và phía Iran hiểu rõ điều gì cần có trong một thỏa thuận. Đối với Washington, vấn đề hạt nhân không chỉ là an ninh khu vực mà còn là lằn ranh đỏ về quyền lực toàn cầu. Nếu Iran không cam kết từ bỏ vũ khí hạt nhân, mọi nỗ lực gặp gỡ đều trở nên vô nghĩa.
Chiến lược ngoại giao đa phương của Tehran
Trong khi Mỹ đưa ra điều kiện, Iran lại chọn cách vận động ngoại giao thông qua các bên trung gian. Ngoại trưởng Abbas Araqchi đã thực hiện một hành trình dồn dập qua Pakistan và Oman trước khi tiến về Nga để gặp Tổng thống Vladimir Putin.
Liên minh Nga – Iran: Đối trọng với trật tự đơn cực
Chuyến thăm Nga của ông Araqchi mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc. Đại sứ Iran tại Nga, ông Kazem Jalali, khẳng định hai nước đang đứng cùng một mặt trận chống lại “các lực lượng toàn trị” và hướng tới một trật tự thế giới đa cực, nơi không còn sự chi phối đơn phương từ phương Tây. Việc thắt chặt quan hệ với Moscow giúp Tehran gia tăng vị thế mặc cả trước áp lực từ Washington.
Vận động tại Oman và Pakistan
Tại Oman, ông Araqchi tập trung thảo luận về an ninh tại eo biển Hormuz, kêu gọi một khuôn khổ an ninh khu vực không có sự can thiệp từ bên ngoài. Trong khi đó, tại Pakistan, nội dung trao đổi xoay quanh việc thiết lập chế độ pháp lý mới cho eo biển Hormuz, yêu cầu bồi thường và dỡ bỏ phong tỏa đường biển.
Những “nút thắt” khó gỡ trong thỏa thuận hòa bình
Dù đang trong giai đoạn ngừng bắn, nhưng khoảng cách giữa hai bên vẫn còn rất lớn. Những mâu thuẫn không chỉ dừng lại ở vấn đề hạt nhân mà còn trải dài trên nhiều mặt trận:
- Kiểm soát hàng hải: Iran sử dụng khả năng kiểm soát eo biển Hormuz làm đòn bẩy chiến lược, trong khi Mỹ áp dụng chính sách phong tỏa các cảng biển của Iran.
- Lực lượng ủy nhiệm: Washington yêu cầu Iran hạn chế hỗ trợ Hezbollah (Li-băng) và Hamas (Gaza), đồng thời kiềm chế năng lực tên lửa đạn đạo nhắm vào đồng minh Mỹ.
- Trừng phạt và an ninh: Tehran đòi hỏi dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt kinh tế và yêu cầu Israel chấm dứt các cuộc tấn công vào Hezbollah.
Tác động toàn cầu và áp lực nội chính
Cuộc xung đột kéo dài hai tháng qua đã để lại những hệ lụy nghiêm trọng. Hàng nghìn người thiệt mạng, giá dầu biến động mạnh đẩy lạm phát tăng cao, trực tiếp đe dọa triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
Về phía nội bộ, Tổng thống Trump đang đối mặt với áp lực từ dư luận Mỹ khi tỷ lệ ủng hộ giảm sút, buộc ông phải tìm cách chấm dứt một cuộc chiến không được lòng dân. Ngược lại, Iran dù suy yếu về quân sự nhưng vẫn nắm giữ “chiếc chìa khóa” giao thông hàng hải quan trọng nhất thế giới.
Việc Mỹ hủy chuyến đi của hai đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner tới Islamabad, cùng sự rời đi của các máy bay vận tải C-17, cho thấy niềm tin giữa hai bên hiện đang ở mức thấp kỷ lục.
Nhìn từ góc độ địa chính trị, cuộc đối đầu Mỹ – Iran không đơn thuần là xung đột song phương mà là cuộc chiến về tầm ảnh hưởng tại Trung Đông. Việc Trump mở lời đàm phán cho thấy sự thực dụng trong chính sách đối ngoại, nhưng những yêu cầu khắt khe về hạt nhân sẽ khiến bàn đàm phán trở nên vô cùng chông gai.
Liệu một thỏa thuận thực chất có thể đạt được khi cả hai bên đều coi đối phương là mối đe dọa hiện hữu? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn về tương lai của khu vực Trung Đông ở phần bình luận bên dưới.
